T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI BURSA İL KÜLTÜR VE TURİZM MÜDÜRLÜĞÜ

Müzik Kültürü

 

Bursa Geleneksel Müzik Kültürü

 

Bursa Halk Müziği, Karagöz gölge oyunu müziklerinden, âşıklık geleneğine, doğaçlama müzikle süslenen söyleşilere, törensel müziklerden oyun havalarına,  güzelleme ve koçaklamalardan ağıtlara, ninnilere, doğa, harman, hasat, iş, esnaf türkülerinden köy güvendelerine kadar çeşitli konuları işleyen zengin bir yapısı vardır. Yöredeki sanatçılar bayram, düğün ve özel günlerde ezgilerini iki ana bölümden oluşan fasıl ile icra ederler. Yörede kullanılan halk müziği çalgıları da çeşitlilik göstermektedir.

 

Dağ yöresinde erkeklerin çaldığı kaba çalgı adı verilen davul-zurna ve dümbek, ince çalgı adı verilen saz grubu cümbüş, keman ve darbuka çalınmaktadır, ayrıca kadın çalgısı olarak adlandırılan, kadınların kına gecelerinde çaldıkları bakır kaplara sadece “bakır” adı verilmektedir. Bunların dışında tef, zil, kaşık, divan sazı, bağlama, cura, zurna, düdük, klarnet, akordeon, tulum, dilli ve dilsiz kaval gibi sazlarda Bursa Halk Müziği içindeki yerlerini almışlardır.

 

Gezek Kültürü

 

Bursa’da Osmanlı dönemi Müzik kültürünü günümüze kadar taşıyan “Gezek” toplulukları geleneksel müzik kültürü olarak faaliyetlerini sürdürmektedir.

 

Gezek; her meslek ve ekonomik yapıdan insanların, saz ve söz üstatlarının bir araya geldiği, haftanın bir günü Gezek üyelerinden birinin evinde toplanıp belli bir program ve düzen içerisinde, şarkıların söylendiği müzikli sohbet toplantılarındandır.

 

Gezekler erkekler tarafından oluşturulmaktadır. Son dönemlerde toplantılara Gezek üyelerinin eşleri de katılmaktadır. Özellikle dış Gezek adı verilen ev dışında veya bursa dışında yapılan Gezek toplantılarına eşler ve yakınları da katılmaktadır.

 

Gezek topluluklarına üye olmak için musikiyi sevmeleri ve bir enstrüman çalmaları gerekmektedir. Gezek toplantılarında iş, siyaset ve futbol başta olmak üzere müzik dışında başka bir konu konuşulması yasaklanmıştır. “Saz başlar söz biter” anlayışıyla müzik başlayınca herkes fasıla eşlik etmek zorundadır. Gezek toplantıları hafta içi üyelerin evinde yapılmaktadır. Gezek toplantısının yapılacağı evin balkonuna veya penceresine  “Gezek Feneri”  adı verilen renkli fener asılarak üyelerin evi kolay bulunmaları sağlanır. Toplantının yapılacağı apartman dairesi ise komşuların izni alınır, apartmanda cenaze veya hasta varsa Gezek ev dışında yapılır. Ev dışında veya Bursa dışında yapılan toplantılara “Dış Gezek” adı verilir.

 

Toplantı açılış konuşmaları ile yapılıyor, konuşmaları Gezek başkanı yaparak toplantıya dışarıdan katılan konuk veya yeni üyeler varsa topluluk üyelerine tanıtılır. Fasıla başlamadan önce bütün katılımcılara o akşam söylenecek şarkılar ve program dağıtılır. İki bölümden oluşan programın birinci ölümünden sonra ara verilir. Saz heyeti dinlenir ve ev sahibi hazırladığı börek, kek, kurabiye gibi ikramları konuklarına çay, limonata vb. içeceklerle ikram eder. Yaklaşık yarım saatlik aradan sonra solo şarkıların söylendiği ikinci bölüm başlar. İlk solo şarkıyı ev sahibi yapmak zorundadır, daha sonra sesi güzel olan kişiler tarafından solo şarkılar devam eder. Her Gezek toplantısında sunuculuk yapan bir üye vardır sunucu tarafından fıkralar ve günlük olaylardan alınmış kısa komik hikâyeler anlatılır. Gezek toplantısı en geç saat oniki’de bitirilir.

 

Gezek kültürü, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yürütülen Somut Olmayan Kültürel Miras çalışmaları kapsamında Bursa İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü başkanlığında oluşturulan Somut Olmayan Kültürel Miras Tespit Kurulu tarafından teklif edilerek, Geleneksel Sohbet Toplantıları adı altında 2010 yılında Somut Olmayan Kültürel Miras Ulusal Envanterine kayıt edilmiştir.

 

  • Gezek Kültürü- (1)
  • Gezek Kültürü- (2)
  • Gezek Kültürü- (3)
  • Gezek Kültürü- (4)
  • Gezek Kültürü- (5)
  • Gezek Kültürü- (6)
  • Gezek Kültürü- (7)
  • Gezek Kültürü- (8)
  • Gezek Kültürü- (9)
  • Gezek Kültürü- (10)
  • Gezek Kültürü- (11)
  • Gezek Kültürü- (12)
  • Gezek Kültürü- (13)
  • Gezek Kültürü- (14)
  • Gezek Kültürü- (15)
  • Gezek Kültürü- (16)
  • Gezek Kültürü- (17)
  • Gezek Kültürü- (18)
  • Gezek Kültürü- (20)
  • Gezek Kültürü- (21)
  • Gezek Kültürü- (22)
  • Gezek Kültürü- (23)
  • Gezek Kültürü- (24)
  • Gezek Kültürü- (25)
  • Gezek Kültürü- (26)
  • Gezek Kültürü- (27)
 

 

 

TÜRKÜLER

 

Bursa da oyun ile söylenen köy güvendeleri dışında çeşitli olaylar karşısında yakılan ve kişilerin yaşadıkları ile ilgili türküler söylenmektedir.

 

SARI MUSTAFA TÜRKÜSÜ

 

Hikayesi: Sarı Mustafa Bursa’nın Kuzgunluk mahallesinde büyümüş yağız bir delikanlıdır. Ailesinin geçimini tütün kaçakçılığı yaparak sağlamaktadır. Bir gün kolcular Sarı Mustafa’nın kaçakçılık yaptığını öğrenir, evine baskın yaparlar. Teslim olmayan Sarı Mustafa öldürülür. Ölümü halk arasında büyük bir üzüntü yaratır ve üzerine türkü yakılır;

 

Fese bak fese ne kadar al

Ne güzel belindeki morlu şal

Demedim mi ben sana burda kal

Kalamaz ne çare eli şanlıdır.

Burma bıyıklı delikanlıdır.

Entarisi ala benziyor

Şeftalisi bala benziyor

Benim yarim sana benziyor

Olmaz ne çare eli şanlıdır.

Burma bıyıklı delikanlıdır.

Sol böğründe kurşun yarası

Annesi’nin de bir tanesi

Kuzgunluk ‘un merdanesi

Olmaz ne çare eli şanlıdır

Burma bıyıklı delikanlıdır

 

ZEYTİNYAĞLI YİYEMEM

 

Zeytinyağlı yiyemem aman

Basmada fistan giyemem aman

Senin gibi cahile

Ben efendim diyemem aman

Kaldım duman içi dağlarda

Sevgili yarim nerelerde

Kara üzüm asması

Yeşil olur yazması

Ben yarimden ayrılmam

Kara yazı yazması

 

MEŞELİ DAĞLAR MEŞELİ

 

Meşeli dağlar meşeli

İçinde halı döşeli

Kül oldum aşka düşeli

A benim esmer güzeli

Yarimle kol kola gezeli

Hamamın üçtür kurnası

içinde üç kız yunası

Üç kızın biri benim olası

Asmadan üzüm aldım

Sapını uzun aldım

Verin benim yarimi

Annemden izin aldım

Nakarat

Bursa’nın ufak tefek taşları

Keman olmuş o yarimin kaşları

Bir omuzdan bir omuza saçları

Nakarat

 

OTURMUŞLAR HEREKENİN AĞALARI

 

Oturmuşlar Herekenin ağaları

Fadimem geliyor da yasıl Gocagavacıh dağları

Aman aman ayşam böyle böyle n’olacak

İkimizin sevileri de mahşere mi kalacak

Bir tepeden bir tepeye yol olsun

Ben saramadıml da saran kollar yoh olsun

Aman aman ayşam iniverelin de dereye

Melhem sürelim dün akşam ki bereye

Ekşi olur govacığın yoğurdu aman

Ayşam seni nasıl analar da doğurdu

Aman aman Ayşam nerden geliyon da kirazdan

Ben seninle gonuşurum birazdan

 

MENEKŞESİ TUTAM TUTAM

 

Menekşesi tutam tutam

Arasına güller katam

Gel seninle sarılam yatam

Sen gel menekşeli gelin

Gelin gelir su dolduru pınardan

Aylan geçti haber gelmedi yardan

Menekşesi boyun eğmiş

Dudakları suya değmiş

Seni saran oğlan ölmüş

Sen gel menekşeli gelin

 

BURSANIN GÜZELLERİ

 

Pınar gibi nakışlı

Beli de ipek şallı

Yavru ceylan bakışlı

Bursa’nın güzelleri

Sevilmenin de hakkı

Huriden nedir farkı

Gezerler Kültür Parkı

Bursa’nın güzelleri